Μεγανησιώτικος Γάμος … Τα Στρωματόμαλλα

Ο γάμος πλησίαζε …. Οι προετοιμασίες άρχιζαν μήνες πριν, ξεκινώντας από τα προικιά της νύφης. Κεντήστρες ράφτρες και πλέχτρες επιστρατεύονταν για να αποσώσουν το λιγάτο. Οι συγγένισσες της νύφης έπλεναν, σιδέρωναν και  έβαζαν το κόκκινο σημάδι στα  σκουτιά που θα έριχναν κάτω στα στρώματα. Όσα περισσότερα τόσο το καλύτερο. Ήταν θέμα γοήτρου για την μάνα η κοπέλα της να πάρει πολλά προικιά. Να γουβαθούν οι κακόγλωσσες. Και να ξετιμώσουν οι σμπεθέροι καλύτερα τη νύφη. Αν είχε και ναυτικό πατέρα το λιγάτο έπαιρνε μεγάλη αξία με τα καραβούσα σεντόνια και τις πετσέτες. Με κόπο και στερήσεις και με πολλές βαρέλες λάδι. Και αυτή η διαδικασία είχε τη σειρά της. Όμορφα πράματα νοικοκυρεμένα κι όπως πρόσταζε το έθιμο.

 Τα Στρωματόμαλλα   

Δεκαπέντε μέρες πριν τα «στρώματα» η νύφη έπλενε τα μαλλιά που θα γέμιζε το στρώμα και τα μαξιλάρια της. Το προβατίσο μαλλί αγόραζε η μάνα της  από  τα μαγαζά που τα φέρνανε το ξεματόχου για γάμους. Στο Βαθύ πουλάγανε οι Κακαναίοι. Αλλά τα παίρνανε κι από τσοπαναραίους .  Πολλές κοπέλες είχανε παπλιάδες και μπαρμπάδες ποιστικούς και τους τα φυλεύανε. Ρεβαρδάρανε όμως πολλές φορές να χαλέψουνε γιατί δεν ξέρανε αν τα  δίνανε με τη καρδιά τους  ή από υποχρέωση. Δε θέλανε να βαρυγκομήσει κανένας και αναποδιάσει το κρεβάτι. Γι αυτό δεν τσ’επιβαρύνανε πολύ.

Τα μαλλιά ήτανε σε τλούπες και μοναχά από άσπρα πρόβατα.

Η ποσότητα  θα έπρεπε να είναι αρκετή για να γιομίσει ένα διπλό στρώμα,  6-8 κεφαλοπροσκέφαλα και άλλα τόσα κολοπροσκέφαλα .

Δυο τρεις μέρες πριν μια συγγένισσα της νύφης καλούσε τις κοντινές συγγένισσες από τα δυο σόγια και την κουμπάρα. Καμιά εικοσαριά άτομα. Η κουμπάρα άμα ήταν ξενοτικιά, νύφη στο Μεγανήσι δεν ήξερε από τα έθιμά μας. Ακλούθαε όμως πάντα κι έκανε ότι της λέγανε.

«Την Κυριακή το πρωί θα πλύνουμε τα στρωματόμαλλα τς  Μαρίας (τυχαίο όνομα). Θα φύουμε απ’το σπίτι τσ’ 9 η ώρα το πρωί»…έλεγε η καλέστρα

«Νάναι η ώρα η καλή κι ή ώρα η βλοημένη» απάνταγε η καλεσμένη

Στο μεταξύ η μάνα φρόντιζε πριν τη Κυριακή να είναι όλα έτοιμα.

Τα τσάτζαλα που χρειαζόντανε…

Το μεγάλο καζάνι, την προστιά, ,ένα μεγάλο γκιγούμι, το μαστέλο, πλυταριές και τα δεμάτια με τα ξύλα. Πολλές ποδολόγες για το κεφάλι τα τσουβάλια με τα μαλλιά και μπόλιες για να σφογγάνε τα χέρια τους.

Τα τραταρίσματα

Νερό, γλυκόπιοτο, γλυκά,κι αργότερα πορτογαλάδες και κοκακόλες.

Μια κόφα κι ένα μαντίλι λουλουδάτο για να τα βάλει μέσα. Κι αργότερα ένα μαγνητόφωνο  μπαταρίες και κασέτες.

Το τραπέζι της επιστροφής.

Από την Κυριακή το χάραμα στο ποδάρι μη λησμονήσει τίποτα. Μέχρι που οι καλεσμένες φτάνανε σιγά σιγά. Με χέρια γιομάτα και φορτωμένα κεφάλια. Άλλη μαστέλο, άλλη κόπανο ,άλλη γλυκά και καλούδια κι άλλη σακούλια με μαλλιά. Όσο πιο φτωχιά ήταν η νύφη τόσο περισσότερα τα μαλλιά και τα φιλέματα. Κάθε μία και μια ευχή στη νύφη:

«Όσες οι τρίχες του μαλλιού τόσα καλά να κάμεις»

«Πάντα σε χαρές»

Γιόμιζε το σπίτι γυναικόπαιδα. Κάθε μάνα έφερνε και το παιδί της. Κανένα παιδί δεν έχανε αυτή τη μέρα. Κίνητρο τους το μπάνιο, τι άλλο; Μισή μέρα στη θάλασσα ανενόχλητα . Για τα περισσότερα ήταν και το πρώτο μπάνιο του καλοκαιριού. Τα κορίτσια μάλιστα ζητούσαν ποδολόγες για να κουβαλήσουν κι αυτές κάτι στο κεφάλι τους. Μικρές νοικοκυρούλες κάνανε τις μεγάλες . Θαύμαζαν και ζήλευαν μαζί τη νύφη και νειρόντανε τη δική τους τη σειρά. Όποιες ήταν και κρυφοερωτεμένες έκαναν φαντασία ότι ήταν ο δικός τους γάμος.

Οι άντρες συμμετείχαν ελάχιστα σε αυτή τη διαδικασία. Ήταν καθαρά γυναικεία δουλειά. Που και που ακολουθούσε κάποιος για το χάζι πιο πολύ, ή για να βγάνει καμιά φωτογραφία.

Μετά από τις ευχές και τη σχετική μπαμπλωνία που προκαλούσε η προσπάθεια του συντονισμού έφτανε η ώρα της αναχώρησης.

Όλες φορτωμένες στο κεφάλι και με κάτι  ξεκινούσαν με τα πόδια για τη θάλασσα.Που και που βρισκόνταν και κανας γάιδαρος και έπαιρνε κάμποσο βάρος Το κομπόι διέσχιζε όλο το χωριό μέχρι να φτάσει στο Σπιτόπουλο στον Αθερινό. Στο Σπαρτοχώρι τα πήγαιναν στη Βλύχα στα Σπήλια.

Η Θεώνη του Τσακίρη, η Γιώτα του Κουμέ και η Ανθή του Πολιά. Από πίσω φαίνεται η θειά Χρυσούλα του Κούσκρη. Μαστόρισσα στο γιόμισμα των στρωμάτων

Από στρωματόμαλλα νύφης στο Κατωμέρι. Διακρίνεται καθαρά η Δημήτρω του Πολυχρόνη. Όποιος έχει περισσότερες πληροφορίες για την φωτο παρακαλούμε να τις στείλει σε σχόλιο

Ξεματωχινό το Σπιτόπουλο γι αυτήνη τη δουλειά. Είχε άπλα, ανοιχτά νερά, ίσκιο, κουντριά και πλακούτσες για να απλώσεις τα μαλλιά.

(Το Σπιτόπουλο σήμερα)

Διαδικασία

Αποσταμένες φτάνανε και ξεφορτώνανε μια- μια τα φορτία της. Η μια βόηθαε την άλλη. Τα πράματα μπαίνανε στη σειρά και ξεκινούσε η διαδικασία. Πρώτη δουλειά να ανάψει η φωτιά. Να μπει απάνου η προστιά κι απάνθε το καζάνι που γιόμιζαν θάλασσα για να βράσει. Πέρα πέρα δέκα μαστέλοι στη σειρά Κάθε γυναίκα είχε κι από ένα καζάνι υπευθύνη τση.

Όταν το νερό είχε κυλήσει στο καζάνι με ένα μεγάλο αγγειό , συνήθως γκιγούμι της στέρνας, μέραζαν το νερό στα καζάνια. Αμέσως ρίχνανε μέσα τα μαλλιά, τα στοιβάζανε με τον κόπανο και τα αφήνανε για μισή ώρα περίπου να ζεματιστούν καλά και να βράζουν. Στο μεταξύ κάποιες φρόντιζαν να ματαγιομίζουν θάλασσα το καζάνι για να δικήσει να ζεματιστούνε ούλα τα μαλλιά. Να μη μείνει φλοκί άπλυτο. Όταν άρχιζε να πλέει η τλούπα τη πιάνανε με τον κόπανο και αν είχε ασπρίσει ήταν έτοιμα τα μαλλιά. Τα βγάζανε και τα απλώνανε πάνω στις πέτρες στα κουντριά και στις πλυταριές. Τα κοπανάγανε για να φύει το πολύ νερό και για να ανοίξουν. Αφού στραγγίζανε καλά καλά λίγα λίγα τα ρίχνανε στη θάλασσα. Εκεί τα πλένανε πολύ καλά

Να φύει τελείως ο πίνος

Να βγούνε ούλα τα τριβλίδια

Να γένουνε άσπρα σα το χιόνι.

Στην άλλη πάντα τα παιδάκια κολύμπαγαν και περνοδιάβαιναν πέρα δώθε πέρα δώθε. Μπένανε μες τα ποδάρια τους και τα πέρνανε μπλαστί. Κι οι φωνές τους σήκωναν βαζούρα στις μανάδες πούχαν το νου τους και σε δαύτα.

«Κάμτε παραπέρα και μας μαράνατε»

Μη μπρουτσαφλάτε εδώ κοντά και μας σκορπάτε τα μαλλιά με τα ποδάρια σας»

Χάϊστε παραπέρα από το πίνοδε βλέπτε τη μούτελη;

«Μη ζυγώντε κοντά στη φωτιά κι αύριο θάχτε σαράντα»

» Όμορφα μη πατήστε κάνα σφουγγλί κι έχουμε άλλα»

Κι όλα τούτα μεταξύ τραγουδιού και ευχών. Γαλιάντρες και καλλίφωνες πιάνανε το τραγούδι όπως ξεζγάζαν τα μαλλιά . Κι ανάμεσα ευχόντανε το στρώμα που θα πλαένει το ζευγάρι.

Να είναι καλοτύχερο, πολλά παιδιά να βγάλει και τα πιότερα νάναι σερνικά.

Και δώστου πάλε τραγούδι.

Πιο μετά το κασετόφωνο βοήθησε την κατάσταση αλλά μόνο στο χορευτικό-διασκεδαστικό κομμάτι. Τα δικά μας τραγούδια δεν τάλεε η κασέτα. Με το στόμα η μια το πιανε κι άλλη τάφηνε.

Λίγο λίγο τα μαλλιά τελειώνανε. Η θάλασσα έκανε τη δουλειά της. Η φωτιά δεν χρειαζόνταν άλλο.. Την σβήνανε καλά με νερό. Μαζώνανε τα κάρβουνα σε μια μεριά και πλένανε έναν έναν τους μαστέλους. Να είναι καθαροί για να μπούνε μέσα τα πλυμένα που στραγγίζανε στις ίδιες μεριές . Παστρικά και καθαρά.

Και τότε έφτανε η ώρα της ξαπόστασης του χορού και του τραταρίσματος. .Ώσπου να αποστραγγίξουν τα μαλλιά. Να μη βαραίνουν τόσο κι είναι ατάραα. Είχαν βγει και τα παιδάκια από τη θάλασσα να φάνε και να στεγνώσουν οι σαγιονάρες τους. Δεν ανεβαίνεις απάνω με βρεμένη σαγιονάρα.

Κι όταν η θάλασσα ηρεμούσε και καθόντανε η μούτελη απ την αναμπουμπούλα βγαίνανε και χταπόδια που τα τράβαε ο πίνος, όξου κι όξου.

Το γλύκαμα

Σειρά είχε το γλύκαμα στο πιο κοντινό πηγάδι. Το ξέπλυμα με γλυκό νερό. Στης Παναίτσαινας τα γλυκαίναμε εμείς που ήτανε κοντά .

Αράδα οι μαστέλοι γύρωθε του. Το γκιγούμι ανεβοκατέβαινε πολλές φορές και άδειαζε μέσα στους μαστέλους με τα μαλλιά. Δυο τρία χέρια πέρασμα καλό να φύει τ΄αλάτι κι ύστερα άπλωμα στο αυλόγυρο που ήτανε για αυτές τις δουλειές. Στραγγίζανε καλά και ματαπάλε στους μαστέλους.

Η ώρα της αναχώρησης έφτανε. Πιο αποσταμένες στο γυρισμό οι γυναίκες απ το πλύμα, φορτωμένες ξανά στο κεφάλι πιο βαρύ φορτίο αυτή τη φορά. Το βρεμένο μαλλί γενόντανε βολίμι στον ανήφορο. Είχανε κότσα όμως και αντοχές. Κι ήτανε για καλό. Μίκραινε ο δρόμος μια γρασκελιά και φτάνανε γλήγορα στο σπίτι. Εκεί συνήθως τις περίμενε ένα στρωμένο τραπέζι. Ντροπή μετά από τόσο κόπο να φύουν νηστικιές κι εφτές και τα παιδιά τους. Τι ώρα να μαερέψουνε που’ ν΄ απ΄ το χάραμα ορτές …

Ξεπειθώνανε τα μαλλιά και τα τσάτζαλα και απλώνανε τα μαλλιά να στεγνώσουν.Στα σκοινιά που είχανε δέσει στην αυλή και στις γειτονικές αυλές και στα σύρματα που πρώτα τα΄χανε σφογγίσει καλά καλά να μη βγάλουνε σύργια Κι εδώ τέλειωνε η αποστολή τους. Κι αφού έτρωγαν μια χαψά από ντροπή οι πιότερες και δίνανε πάλι την ευκή στη νύφη μάζωνε η κάθε μια το είδος της και φεύγανε για το σπίτι.

Μάζεμα-Ξάσιμο

Φωτο: /aromalefkadas.gr

file:///C:/Users/Admin/Desktop/DSCN4539.webp

Από εδώ και πέρα ήτανε δουλειά της μάνας και των κοντινότερων συγγενών της νύφης.Οι πρωτοθειάδες, οι αδερφάδες οι βαβάδες και οι ανιψές είχαν ακόμα δουλειά μέχρι τη Κυριακή στα στρώματα που θα έπρεπε να ντύσουν τα μαξιλάρια και το στρώμα.

Μόλις τα μαλλιά στεγνώνανε καλά τα μάζωναν απ τις απλώστρες. Τα βάζανε μέσα σε ένα μεγάλο σεντόνι και τα φέρνανε στο σπίτι της νύφης, Εκεί καθισμένες σε χαμπλά σκαμνάκια έπαιρναν τλούπες τλούπες και τις άνοιγαν, τις ξαίνανε . Να αφρατέψουν και να βγάλουν ότι τσάχαλο είχε μείνει. Μετά μπαίνανε σε καθαρά τσουβάλια και περιμένανε την ώρα που θα γεμίζανε το στρώμα και τα μαξιλάρια.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ..

(Θέλω σε αυτό το σημείο να αναφερθώ στην αγαπημένη μου γιαγιά Σταθούλα που δυστυχώς έφυγε ξαφνικά και να της αφιερώσω αυτό το άρθρο)

Η γιαγιά υπέφερε από παραμορφωτική αρθρίτιδα που της είχε παραμορφώσει και συρικνώσει τα δάχτυλα του χεριού. Όταν ήρθε η ώρα να ξάνουν τα μαλλιά οι γυναίκες στα δικά μου στρωματόμαλλα καθόνταν πικραμέμη σε μια γωνιά και τις κοίταγε. Την πήρε το παράπονο που δεν μπορούσε να βοηθήσει. Η μάνα μου την είδε και την κατάλαβε. Σηκώθηκε πήρε μια τούφα από τα μαλλιά και της την έβαλε μέσα στα χέρια.

-Ελα γριά μου της είπε , κάμε κι εσύ ότι μπορείς.» Τότε εκείνη πήρε την τούφα, την πέρασε από τα μαλλιά της κι αφού μου ευχήθηκε «τόσα καλά να κάμεις» προσπάθησε χαρούμενη με τα μικρά της μαζωμένα δαχτυλάκια να κάμει ότι έκαναν κι άλλες. Εικόνα αλησμόνητη στα μάτια μου…Δεν σε ξεχνάω ποτέ)

ΕΠΟΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΣΤΡΩΜΑΤΑ»

2 comments

  1. Καλησπέρα σας,αν δεν κάνω λάθος αυτή η φωτογραφία πρέπει να είναι από το γάμο του Βησσαρία της θείας Διονύσως και της Γιώτας .
    Αριστερά είναι η γιαγιά μου η Ανθουλα και το κοριτσάκι δεξιά με το άσπρο φορεμα θα πρέπει να είναι η αδερφή μου η Χριστίνα !!!
    Συγχαρητήρια για την δουλειά σας,
    Φιλια πολλα πολλα
    ΔΑΓΛΑ ΝΙΚΗ

    Μου αρέσει!

    • Σε ευχαριστώ πολύ για την παρέμβαση Νίκη μου. Απλά στη φωτογραφία μου κάνει εντύπωση η παλαιότητα και το χρώμα. Η Γιώτα παντρεύτηκε την ίδια περίπου χρονολογία με εμένα. Οι φωτογραφίες ήταν έγχρωμες , ζωντανές. Ο γάμος πάντως σίγουρα αφορούσε εκείνη τη γειτονιά. Και πάλι σε ευχαριστώ.

      Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.