Μεγανησιώτικο Λεξικό… Πρόλογος και Λέξεις από Α {1ο Μέρος}

Ξεκινάμε σήμερα ένα μεγάλο κεφάλαιο της παράδοσης μας. Η ντοπιολαλιά  μας είναι το κυριότερο στοιχείο της καταγωγής της κουλτούρας μας και της ιστορίας μας σαν Μεγανησιώτες. Μοναδικό χαρακτηριστικό κάθε τόπου και  κύριο στοιχείο της ταυτότητας μας.

Αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής διαδρομής μας με τα έθιμα την κουλτούρα τις συνήθειες μας.

Στόχος μου αλλά και όνειρο χρόνων είναι η δημιουργία ενός τέτοιου λεξικού. Διαδικτυακά στην αρχή και έντυπα στη συνέχεια.

Προσπάθεια που είχαμε ξεκινήσει παλιότερα με την τότε συντακτική ομάδα του meganisinews. Τον Στάθη Πολίτη, τον Σκρομ, και τον Γιώργο Κατωπόδη {ψαρά}. Η προσπάθεια συνεχίζεται σήμερα και νομίζω ότι είναι  ο κατάλληλος χρόνος αφού το facebook μας δίνει τη δυνατότητα συμμετοχής. Γιατί αυτή η προσπάθεια πρέπει να είναι συμμετοχική συλλογική.Απαιτείται η βοήθεια όλων.

Κατά καιρούς έχουν γίνει και άλλες προσπάθειες με post από πολλούς από σας στο facebook όπως και η δημιουργία του λευκαδίτικο λεξικού που πολλές από αυτές τις λέξεις μας είναι κοινές.

 Ελάτε να ενώσουμε  όλα τα κομμάτια του παζλ που είναι σκορπισμένα σε τετράδια, σημειώσεις, λεξικά , ακόμα και στο μυαλό μας, και να φτιάξουμε το δικό μας λεξικό.Γνωρίζω ότι αυτό το εγχείρημα είναι πάρα πολύ δύσκολο να ολοκληρωθεί. Ας κάνουμε την αρχή  έτσι ώστε να υπάρχουν κάπου καταγεγραμμένες οι περισσότερες  ή όσες λέξεις μπορούμε να συγκεντρώσουμε. Ίσως κάποια στιγμή μετά από χρόνια μπορεί κάποιοι ειδικοί να ασχοληθούν σοβαρά και να πάρουν αυτό το προζύμι και να το κάνουν έργο. Να το ολοκληρώσουν να το εκδώσουν και να το βρουν οι επόμενες γενιές σαν παρακαταθήκη της ιστορίας μας.

Σε αυτή την πρώτη φάση δεν θα ασχοληθούμε με την ετυμολογία και την προέλευση των λέξεων αν αυτό δεν το γνωρίζετε..Αυτό είναι δουλειά ειδικών το γνωρίζω πολύ καλά. Εδώ θα συγκεντρώσουμε όσες περισσότερες λέξεις μπορούμε και αν γνωρίζουμε τι σημαίνουν αυτές. Θα ξεκινήσουμε από το Αλφα. Στο facebook  της σελίδας η με σχόλιο στο site στείλτε και τις δικές σας  προσθήκες. Θα υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο μεταξύ των γραμμάτων για να   συγκεντρωθούν όσες περισσότερες λέξεις μπορούμε για το κάθε γράμμα. Στο Μεγανήσι life θα υπάρχει υπάρχει ειδική κατηγορία. Στην κατηγορία «Ντοπιολαλιά» και» Όπως παλιά» μπορείτε να ανατρέχετε ανά πάσα στιγμή να βλέπετε το λεξιλόγιό μας που εμπεριέχεται  στα άρθρα που έχουν ανέβει κατά καιρούς και περιέχουν λέξεις.

Στη συνέχεια θα αναφερθούμε και σε φράσεις .Εδώ έχω υποχρέωση  να αναφέρω  και να υιοθετήσω απόλυτα την πολύ σωστή άποψη ενός πιο ειδικού σε ότι αφορά την οργάνωση της προσπάθειας ανά βήμα,του Παναγιώτη Κονιδάρη,φαρμακοποιού. Την άποψη του είχε  μεταφέρει σαν σχόλιο στο παλιό meganisinews.

1ο βήμα: Απαιτείται μια ομάδα επτά ατόμων που θα δουλέψει πάνω στα λήμματα. Ο ένας θα είναι ο συντονιστής, στον οποίο θα καταλήξουν οι εργασίες των άλλων έξι. Ο συντονιστής αυτός παράλληλα θα δουλεύει πάνω στο σύνολο των λημμάτων, ώστε να έχει καταχωρημένη μια βάση δεδομένων και να μπορεί να ελέγχει εύκολα τις νέες προσθήκες.

2ο βήμα: Οι 6 άλλοι θα αρχίσουν τη συλλογή ανά ομάδα γραμμάτων. Ο πρώτος θα πάρει τα ΑΒΓΔ, ο δεύτερος τα ΕΖΗΘ κοκ. Έτσι η δουλειά θα μοιραστεί και θα γίνει πιο γρήγορη και πιο λεπτομερής. Η συλλογή θα είναι μόνο λεκτική και όχι ερμηνευτική ή ετυμολογική. Απλά δηλαδή καταγραφή των λημμάτων.

3ο βήμα:Αυτή η διαδικασία θα πάρει κάποιο διάστημα, στη διάρκεια του οποίου οι λημματογράφοι θα πρέπει να προσπαθήσουν ναε εξαντλήσουν αλφαβητικά το πεδίο ελέγχου τους. Μπορούν να συμβουλευτούν και γεροντότερους στο μεσοδιάστημα, ώστε να έχουν τις λέξεις από πρώτο χέρι. Την πρόοδό τους ανά γράμμα τη στέλνουν στον συντονιστή που εμπλουτίζει την ήδη υπάρχουσα ύλη τ

Στο τέλος θα πρέπει να γίνει μια συνάντηση των επτά και η δουλειά του καθενός να τσεκαριστεί από κάποιον άλλο, ώστε να γίνουν οι απαραίτητες διορθώσεις, προσθήκες κτλ.

4ο βήμα: Όταν συγκεντρωθεί όλο το υλικό, θα γίνει ένας ακόμα έλεγχος στα μεσοδιαστήματα των λημμάτων ώστε να αποκλειστεί κατά το δυνατόν το ενδεχόμενο να έχει ξεφύγει λέξη. Θα γίνει και ένα ξεκαθάρισμα λημμάτων. Π.χ. οι μετοχές θα πρέπει να αποφευχθούν αν υπάρχει σαφές ρήμα.

5ο βήμα: Μετά θα πρέπει να αρχίσει το ερμηνευτικό κομμάτι, σε στυλ λεξικού. Π.χ το ρομπόλι που γράφεις πιο πάνω, θα αποδοθεί λιτά :Πήλινο αγγείο, συνήθως σφαιρικό. Να είμαστε δηλαδή μέσα στο νόημα, χωρίς περιττές περιγραφές. Σε αυτό το κομμάτι θα χρειαστεί η βοήθεια ενός φιλολόγου.

6ο βήμα: Κατόπιν θα πρέπει να κάνουμε και μια ετυμολογική προσέγγιση, κι εδώ ασφαλώς απαιτούνται ειδικοί (Φίλιππος Μάντζαρης, Βασίλης Κανέλλος, ίσως κι άλλοι), που θα συμβάλουν. Αυτό βέβαια είναι μια ξέχωρη εργασία και μπορεί να παρακαμφτεί. Θα βοηθήσει ωστόσο στη σωστή ορθογραφία. Π.χ. το «σφελάγκι» που έγραψες γιατί να μην είναι «σφελάγγι»; Το «ίβα!» πως το γράφεις; Αν προέρχεται από την ήβη με η, αν προέρχεται από την υγεία με υ, αλλιώς με ι, κοκ.

7ο βήμα: Έκδοση.

Ελπίζω και εύχομαι αυτή η προσπάθεια να βρει ανταπόκριση  αυτή τη φορά και στο τέλος να καμαρώνουμε όλοι μαζί για την παρακαταθήκη που αφήνουμε.Για την ιστορία μας, για τα παιδιά μας για τους επισκέπτες μας.

Πάμε λοιπόν να φτιάξουμε το δικό μας λεξικό το…

Μεγανησιώτικο Λεξικό

Α (1ο Μέρος)

  • Αρέντε = (επίρ.) διάπλατα ανοιχτό
  • Αντλιακό =Χώρος όπου έχει σκιά,δεν το πιάνει ο ηλιος
  • Αλέπαντο=Ο Χωριάτης που έχει μείνει πίσω από την εποχή του,ο οπισθοδρομικός
  • Αβάλη=μικρός κόλπος
  • Αβάκα=συμετοχή
  • Αβαράρω=
  • Αγαντάρω= κρατάω αντίσταση(αγάντα)
  • Αβασκαντήρα=όστρακο που διώχνει το κακό μάτι
  • Αβασκαίνω=ματιάζω
  • Αβέρτα=  με απλοχεριά (μέραζε αβέρτα λεφτά)
  • Αγάνωτος=αλέρωτος από γάνα
  • Αγκαστριά -αγκαστρώνομαι=εγκυμοσύνη, μένω έγκυος
  • Αγκωνάρι=γωνία πέτρινη, ακρογωνιαίος λίθος
  • Αγγειό=δοχείο
  • Ακιό=Μέσα στην έκφραση χρησιμοποιείται η λέξη (Ακιό ήρτε φορτωμένος καλούδια ο καψερός)
  • Αγούλι= Στρογγυλό λείο βότσαλο
  • Αγουλίζω (το χταπόδι)= τρίβω  με νερό σε πέτρα το χταπόδι για να μαλακώσει, να λειάνει το δέρμα του
  • Αγραπόδι =ονομασία οστράκου
  • Αγκιναροκούκια= μείγμα από αγκινάρες και κουκιά
  • Αγκλιδέρα=ψηλή και αδύνατη
  • Αγωνιέμαι=καταπιάνομαι με κάτι
  • Αλούπι=κουτοπόνηρο και χαζό άτομο.
  • Αλποτσάκαλο=Ορολογία που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε ικανότητες  ατόμων που έχουν να κάνουν με την μυική τους δύναμη συνήθως και την εξυπνάδα τους. Κυριολεκτικά θρυλούμενο σαρκοβόρο πλάσμα προερχόμενο από την συνεύρεση αλεπούς και τσακαλιού και συνδυάζει χαρακτηριστικά και από τους δυο γεννήτορές του.( Η λέξη ανήκει στον Γιώργο Δάγλα Ολφό)
  • Αλμπαζία=ζαλάδα
    Αναμερίζω=τακτοποιώ
    Αγλυκοσάλιστος= κακουργός, «ξινός»
  • Αγγερίδι= βελονάκι για πλέξιμοΑδρόσιγη=αυτή που δεν έχει γευτεί τη χαρά του έρωτα
  • Αγκαστριά, αγκαστρώνομαι= Εγκυμοσύνη, μένω έγγυος
  •  Αγοραστό= Κάθε τι που αγοράζουμε και δεν το φτιάχνουμε οι ίδιοι
  •  Αξεθύμαη=αυτή που δεν γεύτηκε την ηδονή
  • Αξεραθύμηγη= γυναίκα παρθένα
  • Ακατούρηγη=αυτή που δεν έχει ουρήσει από ώρα
  • Ακλερονόμιστη=αυτή που δεν έχει παιδιά να την κληρονομήσουν
  • Ανάλαη=αυτή που φορά ρούχα εργασίας σε λάθος συγκυρία
  • Αξανάσαη=αυτή που δεν έχει ξεκουραστεί, δεν έχει πάρει ανάσα
  • Αφυσκιά (Αδηφαγία)= η δολιότητα η θρασυδειλία, η κουτοπονηριά και η τσιγκουνιά. Μεταφορικά αποδίδεται σε ανθρώπους με τα παραπάνω χαρακτηριστικά.
  • Ανεξεμπγιέντιγος=Αυτός που δεν μπιεντάει, δεν ακούει, δεν καταλαβαίνει.
  • Αμπγιεντισά=Ανυπακοή
  • Αγρατσούμπρο=Άγριο βατόμουρο
  • Αναπιάνω ή αναπιαίνω (το προζύμι)=Αρχίζω τη διαδικασία του ζυμώματος
  • Ακλουθούκι=αυτός που ακολουθεί από πίσω επίμονα κάποιον.
  • Ασβεσταριά= Ο χώρος που είναι ο ασβέστης
  • Άρελος και κάρελος= χωρίς προορισμός
  • Ακουμάσου= Άκου
  • Ακουρμαστικό=ακουστικό
  • Ακουρμαίνομαι=Ακούω
  • Απλάδι=χοντρό υφαντό από μαλλί προβάτου ή τράγου
  • Απλάδα=δίσκος με κόλυβα για μνημόσυνο
  • Απλής-απλί=ρηχός, ρηχό
  • Απροκάμιστος=αυτός που δεν έχει υπομονή,βιαστικός
  • Απόκριση=χάρη (θα μου κάμεις μια απόκριση;)
  • Ανασασμός=ανάσα
  • Άλαλη= Χαζή, αμίλητη, τρελή (αλάλιασε απ το πόνο)
  • Ακριβοθιατέρα=Μοναχοκόρη

Συμπληρώστε, διορθώστε  και προσθέστε τις δικές σας λέξεις από Α

One comment

  1. Καλημέρα Έλλη,
    εύχομαι να είστε όλοι καλά.
    Νομίζω είναι και το Ανενάος = ασταμάτητος, αδιάκοπος ( βρέχει ανενάος κλπ ).

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.